⚡ Hızlı Cevap
Türkiye'de köpek aşı takvimi 2026: Yavru köpekler için temel (core) aşılar 6-8. haftada başlar, 2-4 hafta arayla tekrarlanır ve en az 16. haftada son doz uygulanır. Temel aşılar: distemper (CDV) + adenovirüs (CAV-2) + parvovirüs (CPV-2) + kuduz. 2024 AAHA güncellemesinde leptospirosis de core'a yükseltildi.
Yetişkin köpek booster: WSAVA 2024 ve AAHA 2024 net şekilde söylüyor — temel MLV aşıları için 3 yılda bir yeterli; yıllık booster bilimsel olarak gerekli değildir. Ancak Türkiye'de kuduz aşısı 5996 sayılı Kanun gereği yıllık yapılma yasal zorunluluğudur; pasaport ihraç işlemlerinde de bu süre geçerlidir.
1. Köpek Aşı Takvimi — Tek Bakışta Tablo
Aşağıdaki tablo yavru ve yetişkin köpek için 2024-2026 güncel uluslararası standartları özetler. Detayları bir sonraki bölümlerde açıklanmıştır.
| Yaş / Durum | Aşı | Doz / Aralık |
|---|---|---|
| 6-8. hafta | DHPP (CDV+CAV-2+CPV-2+CPiV) | 1. doz |
| 9-12. hafta | DHPP + Lepto (4 serovar) | 2. doz |
| 13-16. hafta | DHPP + Lepto + Bordetella (gerekirse) | 3. doz |
| 16+ hafta | DHPP son doz (kritik) | MDA breakthrough için |
| 12 hafta+ (Türkiye yasal) | Kuduz | 1. doz |
| 6 ay (WSAVA 2024 yenisi) | DHPP | Re-dose (opsiyonel) |
| 1 yaş | DHPP + Kuduz + Lepto | Yıllık booster |
| Yetişkin (1 yaş sonrası) | DHPP core | Her 3 yılda bir |
| Yetişkin | Kuduz | Yıllık (Türkiye yasal) |
| Yetişkin (yaşam tarzı) | Lepto, Bordetella, Lyme | Yıllık |
2. Bilimsel Temeller — Aşı Bağışıklığı Nasıl Kurar?
Aşı, vücudun bağışıklık sistemine zayıflatılmış (MLV — modified live virus), öldürülmüş (inactivated) veya rekombinant antijen sunarak kontrollü bir tanışma sağlar. Sonuç: B hücrelerinden antikor üretimi + T hücre hafıza yanıtı. Gerçek patojenle karşılaşıldığında bağışıklık sistemi hızlı ve şiddetli yanıt verir.
WSAVA 2024 Vaccination Guidelines (Squires ve ark.) tüm dünyadaki en güncel uluslararası standardı belirler ve şu temel ilkeleri savunur[1]:
- "Hiçbir başka tıbbi müdahale, yaygın aşılama kadar köpek ve kedi sağlığına büyük etki yapmamıştır." (WSAVA 2024 resmî ifadesi)
- Sürü bağışıklığı — aşılanmış nüfus, aşılanmamış bireyleri de korur
- Aşı geliştirildiği ülkeye değil, hedef türün biyolojisine göre değerlendirilir
- "Lifestyle-based" (yaşam tarzına özel) yaklaşım — her köpeğe her aşı yapılmaz
3. CORE (Temel) Köpek Aşıları — Bu Beş Şart
🎯 Core vs Non-Core Köpek Aşıları
- Distemper (CDV)
- Adenovirüs (CAV-2)
- Parvovirüs (CPV-2)
- Kuduz — Türkiye yasal
- Leptospirosis (2024 yeni!)
Kaynak: AAHA 2024 Update, WSAVA 2024
- Bordetella (pansiyon, kuaför)
- Parainfluenza (barınakta core)
- Köpek gribi (H3N2, H3N8)
- Lyme (endemik bölge)
- ❌ Coronavirus (CCoV) — önerilmez
Yaşam tarzı + maruziyet riski
WSAVA 2024 ve AAHA 2024 Update konsensüsüne göre, her köpeğe yaşam tarzından bağımsız olarak uygulanması gereken temel (core) aşılar:
A. Canine Distemper Virus (CDV)
Köpek gençlik hastalığı (distemper) — solunum, sindirim ve sinir sistemini etkileyen, mortalite oranı yüksek bir paramiksovirüs hastalığı. Türkiye için özellikle önemli: Yilmaz ve ark. 2025 (BMC Veterinary Research) İstanbul'da 2018-2023 arası 202 hasta köpekte CDV pozitiflik oranını %27,2 bildirdi; 6 ay altı yavrularda anlamlı yüksek. Üç genotip dolaşımda: Arktik-benzeri (%72), Asya 1 (%24), Avrupa (%4)[2].
B. Canine Adenovirus type 2 (CAV-2)
Çapraz koruma ile CAV-1'e (enfeksiyöz canine hepatitis) karşı bağışıklık sağlar. CAV-1 doğrudan aşıdan kaçınılır çünkü "blue eye" (mavi göz) yan etkisine yol açabilir.
C. Canine Parvovirus type 2 (CPV-2)
Yavru köpeklerin en ölümcül hastalıklarından biri — kanlı ishal, kusma, dehidratasyon, hızlı ölüm. Çevrede aylarca canlı kalır (fomite stabilitesi yüksek). Timurkan ve ark. 2023 (Viruses) Türkiye'nin 9 şehrindeki barınak köpeklerinde CPV-2a, 2b ve 2c varyantlarının yaygın dolaşımını belgeledi — bu çalışma Türkiye'nin ilk tam-genom sıralı CPV-2 verilerini sundu[3].
D. Rabies (Kuduz)
Türkiye'de yasal zorunluluk + global halk sağlığı önceliği. Detayları Bölüm 8'de.
E. Leptospirosis — 2024 yenisi: core'a yükseltildi
AAHA 2024 Update'in en önemli değişikliği: Leptospirosis bakteriyel zoonoz, ABD'deki tüm köpekler için core (temel) aşı olarak yeniden sınıflandırıldı[4]. WSAVA 2024 ise "endemik bölgelerde core" şeklinde yumuşak ifade kullanıyor — Türkiye için endemik olduğu kanıtlanmış durumda.
Aslantaş ve ark. 2005 (Vet Parasitol): Ankara'daki 116 sokak köpeğinde Leptospira seropozitiflik oranı %43,96. Predominant serovarlar: Bratislava (n=33), Canicola (n=11), Icterohaemorrhagiae (n=1) — standart 4-serovarlı multivalan aşılar Türkiye'de klinik olarak relevant[5].
4. NON-CORE (Yaşam Tarzına Bağlı) Aşılar
Bu aşılar köpeğin maruziyetine bağlı olarak değerlendirilir. AAHA 2024 Update onaylı non-core aşılar[4]:
- Bordetella bronchiseptica (kennel cough — köpek pansiyon öksürüğü): Pansiyon, kuaför, köpek parkı, sergi ortamı olan köpekler için. İntranazal form 48-72 saatte koruyucu yanıt yaratır — acil kennel öncesi tercih edilir[6].
- Canine Influenza Virus (H3N2, H3N8): Köpek grip; yüksek-yoğunluklu kennel ortamı.
- Borrelia burgdorferi (Lyme): Endemik bölgelerde. Türkiye'de Lyme prevalansı yüksek değil, ABD doğu kıyısına göre düşük.
- Canine Parainfluenza Virus (CPiV): WSAVA 2024'te barınak/sığınak köpekleri için core'a yükseltildi — yüksek-yoğunluklu transmisyon riski.
Önerilmeyen aşılar:
- Canine enteric coronavirus (CCoV): AAHA 2024 net bir şekilde önermez — enfeksiyon 6 hafta altı yavrularda hafif/asemptomatik geçer, klinik fayda gösterilmemiştir[4]. (NOT: Bu virüs SARS-CoV-2 değildir, ayrı bir köpek enterik koronavirüstür.)
- Giardia aşısı: Yeterli kanıt yok.
5. Yavru Köpek Aşı Takvimi — Adım Adım
📅 Yavru Köpek Aşı Takvimi — Zaman Çizelgesi
Yavru köpek aşı protokolü doğru zamanlama gerektirir. WSAVA 2024 + AAHA 2024 ortak protokol[1][4]:
| Hafta | Uygulanacak Aşı | Neden |
|---|---|---|
| 6-8 | DHPP 1. doz | Maternal antikor düşmeye başlıyor; ilk pencere |
| 9-12 | DHPP 2. doz + Lepto 1. doz | İlk doz yetersizse yedek; lepto bakteriyel - tekrarlı doz gerekir |
| 13-15 | DHPP 3. doz + Lepto 2. doz + Bordetella (gerekirse) | MDA hâlâ blokluyorsa |
| ≥16 | DHPP son doz (KRİTİK) | MDA garantili olarak düşmüş; serokonversiyon |
| 12-16 | Kuduz (Türkiye yasal: 3 ay+) | Türkiye Kuduz Yönetmeliği zorunluluğu |
| 6 ay (26 hafta) | DHPP re-dose (WSAVA 2024 yeni) | Hâlâ blokluyor olabilir; ek güvence |
| 1 yaş | DHPP + Lepto + Kuduz booster | Birincil seri tamamlama |
6. Maternal Antikor Engeli (MDA) — Bilimsel Açıklama
Anne sütü (kolostrum) yoluyla yavruya geçen antikorlar (Maternally-Derived Antibodies — MDA) yavruya yaşamının ilk haftalarında pasif bağışıklık sağlar. Ancak bu antikorlar zamanla azalır ve aynı zamanda aşı virüsünü nötralize ederek aşının etkisini de bloklar.
WSAVA 2024 ifadesi: "Yavruların üçte birine kadarki kısmı 16. haftada uygulanan son temel aşıya yanıt vermeyebilir ve bir kısım yavruda bloklayıcı MDA 20. haftada hâlâ mevcut olabilir."[1]
Bu yüzden modern protokolde:
- Erken aşılar (6-8 hafta) yapılır — ne kadar erken o kadar iyi eğer MDA düşmüşse
- Tekrarlı dozlar (2-4 hafta arayla) bireysel farklılığı kapatır
- 16+ hafta son doz zorunludur — pratikte tüm yavrularda MDA düşmüştür
- WSAVA 2024 yenisi: 26 hafta (6 ay) re-dose seçeneği — ek güvence
Bohm ve ark. 2004 (Vet Rec) ile Schultz 2006 (Vet Microbiol), doğru zamanlama ile uygulanan core aşıların minimum 3 yıl, sıklıkla 7-9+ yıl koruyucu antikor titresi sağladığını belgeledi[7].
7. Yetişkin Köpek Booster — Yıllık vs 3 Yılda Bir
📊 Duration of Immunity (DOI) — Hangi Aşı Ne Kadar Korur?
Lacivert = Core MLV (3+ yıl koruma) · Turuncu = Killed bakteriyel (yıllık) · Yeşil = Yasal yıllık
Kaynak: Schultz 2006 Vet Microbiol; WSAVA 2024 (Squires et al.)
"Yılda bir tüm aşılar" eski bir uygulamadır ve modern bilim tarafından desteklenmez. WSAVA 2024 + AAHA 2024 ortak konum[1][4]:
| Aşı Tipi | Booster Aralığı | Neden |
|---|---|---|
| Core MLV (CDV, CAV-2, CPV-2) | En az 3 yılda bir | DOI minimum 3 yıl, sıklıkla 7-9+ yıl |
| Killed bacterial (Lepto, Lyme, Bordetella parenteral) | Yıllık | Killed bakteriyel aşıların DOI'si daha kısa |
| Bordetella intranasal | 6-12 ay | Mukosal IgA bazlı; gerekirse daha sık |
| Kuduz (Türkiye) | Yıllık (yasal) | 5996 sayılı Kanun + Kuduz Yönetmeliği |
Antikor titre testi — alternatif
WSAVA 2024 antikor titre testini (anti-CDV, anti-CPV-2, anti-CAV titreleri) yetişkin köpekte otomatik core revaksinasyona geçerli alternatif olarak onaylar[1]. Pozitif titre koruyucu bağışıklık göstergesidir; gereksiz booster yapmaktan kaçınmak için kullanılabilir. Türkiye'de bu test sınırlı klinikte yapılır ve maliyetli olabilir.
🐾 💰 Maliyet planlama: 2026 Köpek Aşı Fiyatları Türkiye — Güncel Tablolar
🐾 İlgili rehber: Yaşlı Köpek Bakım Rehberi
🐾 Bağışıklık desteği: Bağışıklık + Vitamin Desteği (kedi versiyon)
8. Türkiye'de Yasal Çerçeve — Kuduz Aşısı
⚖ Türkiye Yasal Çerçeve — Kuduz Yönetmeliği
(3 ay+ tüm köpekler)
kayıt
(üretici talimatına göre)
≥0,5 IU/mL titre
Mevzuat No: 15800 — Kuduz Hastalığı ile Mücadele Yönetmeliği · 5996 sayılı Kanun
Bu bölüm Türkiye'de köpek sahiplerinin hukuken bilmek zorunda olduğu kuralları içerir.
5996 sayılı Kanun ve Kuduz Yönetmeliği
T.C. Kuduz Hastalığından Korunma ve Kuduz Hastalığı ile Mücadele Yönetmeliği (Mevzuat No: 15800) gereği[8]:
- 3 aydan büyük tüm köpeklere YILLIK kuduz aşısı zorunludur
- Köpekler mikroçip ile kayıt altına alınmalıdır
- Birincil aşı sonrası 21 gün içinde booster (üretici talimatına göre); sonrasında yıllık
- Belediyeler kendi yetki alanlarındaki sokak köpeklerini yıllık olarak yakalayıp aşılamak ve kayıt altına almakla yükümlüdür
- Kayıt dışı/aşısız hayvan: idari para cezası + olası ceza takibatı
Pet pasaportu / ihraç
AB ülkelerine veya benzeri rabies-kontrollü ülkelere köpek götürürken:
- Mikroçip + güncel kuduz aşısı (12 ay içinde uygulanmış)
- FAVN titre testi (Fluorescent Antibody Virus Neutralization) ≥0,5 IU/mL — AB onaylı laboratuvarda
- FAVN: aşıdan en az 30 gün sonra alınmış kan; seyahatten en az 3 ay önce[9]
WHO "Zero by 30" hedefi
Dünya Sağlık Örgütü, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH), FAO ve GARC ortaklığında 2030'a kadar köpek kaynaklı insan kuduz ölümlerinin sıfırlanması stratejik planını yürütüyor. Bu plana göre risk bölgelerinde %70 köpek aşı kapsamı sürü bağışıklığı için yeterli[10]. Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı 2019-2023 arası Asya kıtasının en büyük oral kuduz aşı kampanyasını (tilkilere yönelik) gerçekleştirdi[11].
9. Aşı Yan Etkileri — Gerçekçi Değerlendirme
Hiçbir tıbbi müdahale risksiz değildir, ama yan etkilerin gerçek oranlarını bilmek önemlidir.
Moore ve ark. 2005 (JAVMA) 1,2 milyon köpeği kapsayan retrospektif çalışmada, aşı sonrası 3 gün içinde gözlenen yan etkilerin oranını 10.000 köpekte 38,2 (~1/260) olarak bildirdi[12]. Moore 2023 (JAVMA) takip çalışması da benzer oranı doğruladı ve risk faktörlerini reprodüklestirdi[13].
| Yan Etki | Sıklık | Şiddet |
|---|---|---|
| Hafif lokal reaksiyon (enjeksiyon yeri) | Yaygın (1-5 gün) | Düşük |
| Hafif sistemik (ateş, halsizlik 24-48 saat) | Yaygın | Düşük |
| Genel VAAE (3 gün içi) | ~38/10.000 (~%0,38) | Değişken |
| Anaflaksi (Tip I hipersensitivite) | Nadir | Yüksek (acil) |
| Immün-aracılı hemolitik anemi (IMHA) | Çok nadir, neden-sonuç tartışmalı[14] | Yüksek |
Yüksek risk profili
Moore 2005 + 2023 verilerine göre VAAE riski:
- Vücut ağırlığı ile ters orantılı — küçük ırk (≤10 kg) daha yüksek risk
- Aynı seansta birden fazla enjeksiyon riski artırır
- Yaş 1-3, kısırlaştırılmış, küçük ırk erkek köpek — en yüksek profil
- Borrelia (Lyme) aşısı tüm aşılar arasında en yüksek reaksiyon oranı (43,7/10.000)
10. Özel Durumlar
Gebe köpek
WSAVA 2024: Gebe köpeklerde rutin MLV aşıdan kaçınılır — teorik fetal enfeksiyon veya plasenta geçişi riski. Killed aşı, fayda riskten ağırsa kullanılabilir. İdeali: çiftleşme öncesi tüm temel aşıların güncellenmesi.
İmmünosüpresyon
Glukokortikoid (kortizon) immünosüpresif dozda alan veya kemoterapi gören köpeklerde aktif tedavi sürerken MLV aşı yapılmaz; killed (inactivated) form dikkatli kullanılabilir[1].
Yaşlı köpek
WSAVA 2024 + AAHA 2024 ortak görüş: Sağlıklı yaşlı köpeklerde core aşı durdurulmaz. İmmünosenesans yanıtın amplitüdünü azaltabilir, ama korumanın faydası teorik riski geçer. Bireysel risk değerlendirmesi + opsiyonel titre testi önerilir[1][4].
Sokaktan alınan köpek
Aşı geçmişi belirsizse: tam yeni protokol (6-8. hafta yavru sanılarak DHPP+Lepto, 3-4 hafta sonra tekrar, 16+ hafta son doz) yapılır. Maternal antikor bulunmadığı için 3 dozluk seri 2-3 hafta arayla uygulanabilir. Kuduz aşısı yasal zorunluluk.
11. Mitler vs Bilimsel Kanıt
Mit 1: "Yıllık tüm aşılar gerekli."
WSAVA 2024 + AAHA 2024 — core MLV için 3 yılda bir yeterli. Yıllık tüm aşılar protokolü 1990'lardan kalma, modern bilim tarafından desteklenmiyor.
Mit 2: "Apartmanda yaşayan iç-mekan köpeği aşıya gerek yok."
Yanlış. (a) Kuduz Türkiye'de yasal zorunluluk; (b) parvovirüs ayakkabı/giysi ile eve taşınır, çevrede aylarca canlı kalır; (c) distemper aerosol bulaşıcıdır.
Mit 3: "Aşı köpekte otizm/davranış değişikliği yapar."
Tamamen yanlış. İnsan otizmi-aşı miti (zaten geri çekilmiş Wakefield 1998 çalışması) köpeklere taşınamaz. Hiçbir peer-reviewed çalışma aşıyı köpekte davranış bozukluğuyla nedensel olarak bağlamamıştır.
Mit 4: "Aşılı köpek hastalanmaz."
Aşılar koruma sağlar ama %100 garanti vermez. CDV gibi virüslerin genetik divergent varyantları (Türkiye'de raporlanan Arktik-benzeri suş) klasik aşıya kısmen kaçabilir. Yine de aşılı köpekte hastalık şiddeti çok daha düşük olur.
Mit 5: "Hasta köpeğe asla aşı yapılmaz."
Kısmen doğru. Elektif (planlı) aşılar hastalıkta ertelenir, ama kuduz maruziyeti sonrası aşı (post-exposure prophylaxis) hayat kurtaran acil bir tedavidir ve hasta da olsa yapılır.
12. Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Köpek aşı takvimi 2026 için en güncel kılavuz hangisi?
WSAVA 2024 Vaccination Guidelines (Squires ve ark., J Small Anim Pract 65:277-316) global standart; AAHA 2022 Canine Vaccination Guidelines'ın 2024 Update'i Kuzey Amerika referansı. Türkiye'de bu iki rehber + T.C. Kuduz Yönetmeliği birlikte uygulanır.
Soru 2: Yavru köpek dışarı ne zaman çıkarılabilir?
Kontrollü sosyalleşme (aşılı bilinen köpeklerle ev ortamında) erken başlayabilir. Yüksek-maruziyet ortamları (köpek parkı, pansiyon, açık sokak) için 16+ haftalık son doz sonrası 1-2 hafta beklenir. AAFP/AVMA da kısıtlı sosyalleşmeyi 8 hafta gibi erkende destekler — fobik köpek geliştirmenin uzun-vadeli riski enfeksiyon riskini geçer.
Soru 3: Kuduz aşısı 3 yıllık ürün var mı?
Evet, etiket olarak 3-yıllık kuduz aşıları mevcuttur. Ancak Türkiye'de 5996 sayılı Kanun gereği yıllık uygulama yasal zorunluluktur. İhraç işlemlerinde de "son 12 ay içinde uygulanmış" kuralı aranır. Yıllık prensibinden ayrılmayın.
Soru 4: DHPP, DHPPi, DHLPP, 6'lı, 8'li aşı ne demek?
Multivalan (kombine) aşı isimlendirmesi. Distemper + Hepatit (CAV-2) + Parvo + Parainfluenza + Leptospirosis serovarları + opsiyonel başka antijenler. "8'li aşı" Türkiye'de yaygın — distemper, hepatit, parvo, parainfluenza + 4 lepto serovarı kombinasyonu.
Soru 5: Aşı sonrası köpeğim halsiz, ateşi var — normal mi?
24-48 saatlik hafif halsizlik, hafif iştahsızlık, lokal şişlik beklenir. >72 saat süren ciddi belirtiler (yüzde şişme, kusma, soluk alma zorluğu, ürtiker, kollaps) anaflaksi/şiddetli VAAEye işaret eder ve acil veteriner müdahalesi gerektirir.
Soru 6: Aşı titre testi yıllık aşının yerine geçer mi?
Core MLV aşıları (CDV, CAV-2, CPV-2) için evet — WSAVA 2024 onaylar. Pozitif titre koruyucu bağışıklık göstergesidir. Kuduz titresi yasal aşının yerine geçmez; pasaport için FAVN ek olarak istenir. Lepto ve diğer killed bakteriyel aşılarda titre testi anlamlı değildir.
Soru 7: Köpek aşı ücretleri Türkiye'de ne kadar?
2026 ortalama Türkiye fiyat aralıkları (klinik ve şehre göre değişir): Tek doz multivalan (DHPPiL) 500-1.000 TL, kuduz 200-400 TL, yavru serisi tamamı 2.000-4.000 TL aralığında. Aşı veteriner hekim muayene/değerlendirmesi ile birlikte yapılır. Belediye bayramlık aşı kampanyaları ücretsiz olabilir.
Soru 8: Lepto aşısı her köpeğe lazım mı?
AAHA 2024 ABD'deki tüm köpekleri core kapsamına aldı; WSAVA 2024 "endemik bölgelerde core" diyor. Türkiye'de Ankara sokak köpeği seropozitiflik %43,96 (Aslantaş 2005) — endemik tablo. Bahçe, su kaynağı, sokak teması olan köpeklerde net şekilde önerilir. Apartman içinde yaşayan, hiç sokak görmeyen köpekte risk düşüktür ama yine de uzun vadede önerilir.
Soru 9: Mikroçip zorunlu mu?
Evet. T.C. Kuduz Yönetmeliği gereği 3 aydan büyük tüm köpeklerin mikroçip ile kayıt altına alınması zorunludur. PETBİS sistemi üzerinden kayıt yapılır. Mikroçip ayrıca kayıp köpek bulmada da kritik.
Soru 10: Sokaktan eve aldığım köpek hangi aşıları olmalı?
Aşı geçmişi belirsizse baştan tam yavru protokolü uygulanır: yavru serisi şeklinde DHPP+Lepto 2-3 hafta arayla 3 doz, son doz 16+ hafta varsayımıyla; kuduz aşısı yasal. Test/serolojik kontrol gerekirse veterinerinizin kararı. Mikroçip ve PETBİS kaydı şart.
📚 Bilimsel Referanslar
- Squires RA, Crawford C, Marcondes M, Whitley N. 2024 guidelines for the vaccination of dogs and cats — Vaccination Guidelines Group (VGG) of the WSAVA. J Small Anim Pract 2024;65(4):277-316. DOI: 10.1111/jsap.13718
- Yilmaz A, et al. Molecular epidemiology and emerging genotypes of canine distemper virus in Istanbul, Türkiye. BMC Veterinary Research 2025;21. DOI: 10.1186/s12917-025-04963-x
- Timurkan MÖ, Aydın H, Polat PF, et al. Canine Parvovirus in Turkey: First Whole-Genome Sequences, Strain Distribution, and Prevalence. Viruses 2023;15(4):957. DOI: 10.3390/v15040957.
- Ellis J, Marziani E, Aziz C, Brown CM, Cohn LA, Lea C, Moore GE, Taneja N. 2022 AAHA Canine Vaccination Guidelines (2024 Update). JAAHA 2024;60(6):1-19. DOI: 10.5326/JAAHA-MS-7468. PMID 39480742.
- Aslantas O, Ozdemir V, Kilic S, Babur C. Seroepidemiology of leptospirosis, toxoplasmosis, and leishmaniosis among dogs in Ankara, Turkey. Vet Parasitol 2005;129(3-4):187-191.
- Ellis JA, Krakowka GS. A review of canine parainfluenza virus infection in dogs. JAVMA 2012;240(3):273-284.
- Schultz RD. Duration of immunity for canine and feline vaccines: a review. Vet Microbiol 2006;117(1):75-79. PMID 16707236; Bohm M, et al. Serum antibody titres to canine parvovirus, adenovirus and distemper virus in dogs in the UK. Vet Rec 2004;154(15):457-463.
- T.C. Resmî Gazete — Kuduz Hastalığından Korunma ve Kuduz Hastalığı ile Mücadele Yönetmeliği. Mevzuat No: 15800. mevzuat.gov.tr
- European Commission. Regulation (EU) No 576/2013 on the non-commercial movement of pet animals; Implementing Regulation (EU) No 577/2013.
- World Health Organization. Zero by 30: the global strategic plan to end human deaths from dog-mediated rabies by 2030. Geneva: WHO, 2018. ISBN 978-92-4-151383-8.
- Vos A, et al. Oral rabies vaccination of foxes in Türkiye, 2019-2022. PMC11402421; PMID 39281344.
- Moore GE, Guptill LF, Ward MP, et al. Adverse events diagnosed within three days of vaccine administration in dogs. JAVMA 2005;227(7):1102-1108. PMID 16220670.
- Moore GE, Morrison J, Saito EK, et al. Breed, smaller weight, and multiple injections are associated with increased adverse event reports within three days following canine vaccine administration. JAVMA 2023;261(11):1653-1661. PMID 37451674.
- Moore GE, Burnett RC, Whitley NT, et al. Investigation and systematic review of temporal associations between vaccination and onset of immune-mediated hemolytic anemia or thrombocytopenia in dogs. J Vet Intern Med 2025/2026. DOI: 10.1093/jvim/aalag057.
- Decaro N, Buonavoglia C. Canine parvovirus — A review of epidemiological and diagnostic aspects, with emphasis on type 2c. Vet Microbiol 2012;155(1):1-12.
- AAHA. Utilization and interpretation of serologic titers (2022 AAHA Canine Vaccination Guidelines). aaha.org
- T.C. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu. mevzuat.gov.tr
- HSGM. Kuduz Profilaksi Rehberi. hsgm.saglik.gov.tr
Yorumlar (0)