Kedi Aşı Takvimi 2026: AAFP + WSAVA 2024 Güncel Rehberi

1. Kedi Aşı Takvimi — Tek Bakışta Tablo

Aşağıdaki tablo yavru ve yetişkin kedi için 2024-2026 güncel uluslararası standartları özetler. Detay sonraki bölümlerde.

2. Bilimsel Temeller — Kedi Bağışıklığı Nasıl Korur?

Aşı, vücudun bağışıklık sistemini patojeni gerçek karşılaşmadan önce tanıtarak hazırlar. B ve T hücreleri kalıcı hafıza yanıtı oluşturur. Kedi bağışıklığında üç önemli nokta var:

• Maternal antikor engeli (MDA): Yavru kediye sütle geçen pasif antikorlar 14-16 haftaya kadar koruyucu kalabilir; bu süre boyunca aşı virüsünü de etkisizleştirir[1]
• FISS riski: Köpekten farklı olarak kedide aşı yeri sarkomu (FISS) belgelenmiş bir nadir-ama-ciddi yan etkidir — uygulama yeri ve aşı tipi bu yüzden kritik[2]
• FVRCP (üçlü karma) çoğunlukla MLV: Modified-live formlar; gebe kediden kaçınılır, yavruda standart

AAFP/AAHA 2020 Feline Vaccination Guidelines (Stone ve ark., J Feline Med Surg 22:813-830) Kuzey Amerika'nın altın standardıdır[1]; WSAVA 2024 Vaccination Guidelines (Squires ve ark., J Small Anim Pract 65:277-316) ise global referans[3].

3. CORE (Temel) Kedi Aşıları

AAFP 2020 + WSAVA 2024 konsensüsüne göre her kediye uygulanması gereken temel aşılar:

A. Feline Parvovirus / Panleukopenia (FPV)

Kedi parvovirüsü — "kedi parvosu" veya panlökopeni — yüksek mortalite (özellikle yavruda), şiddetli lökopeni, kanlı ishal yapar. Çevrede aylarca canlı kalır (fomite stabilitesi yüksek). İç-mekan kedileri bile evdeki ayakkabı/giysi ile bulaşa açıktır.

B. Feline Herpesvirus-1 (FHV-1)

Kedi gribinin (üst solunum yolu enfeksiyonu) ana etkenlerinden biri. Sinüzit, konjonktivit, ülseratif keratit. Hayat boyu latent — stresle reaktive olabilir.

C. Feline Calicivirus (FCV)

Kedi gribinin diğer ana etkeni. Oral ülserler, hapşırma. Yüksek mutasyon hızı; virülan sistemik FCV (VSD-FCV) gibi atipik şiddetli formlar nadir.

FVRCP / "üçlü karma": Bu üç antijen (FPV + FHV-1 + FCV) birleştirilerek tek enjeksiyonda uygulanan multivalan kombine aşıdır. Türkiye'de "üçlü karma" olarak bilinir.

D. Rabies (Kuduz)

Türkiye'de yasal zorunluluk + global halk sağlığı önceliği. Detay Bölüm 9'da.

E. FeLV (yeni 2024 ile core'a yaklaştı)

2020 AAFP, FeLV aşısını tüm kedi yavruları için core olarak yeniden sınıflandırdı (önceki "non-core" durumundan değişiklik) — gerekçe: yavrunun FeLV'ye gelecekteki maruziyetini kestirmek imkânsız ve etkili koruma uzun-dönem fayda sağlar[1].

WSAVA 2024'ün BÜYÜK değişikliği: "FeLV aşısı artık core olarak değerlendiriliyor" — özellikle genç kediler ve outdoor erişimi olan yetişkinler için FeLV-endemik bölgelerde[3].

4. NON-CORE (Yaşam Tarzına Bağlı) Aşılar

AAFP 2020 non-core aşıları[1]:

• FeLV (1 yaş üzeri kediler için): Outdoor erişim, çoklu-kedi household, kedi pansiyonu, barınak — risk varsa yıllık
• Bordetella bronchiseptica: Yüksek-yoğunluklu çoklu-kedi ortamı (özellikle barınak)
• Chlamydophila felis: Endemik catteriler

FIV (Feline Immunodeficiency Virus) — kaldırıldı

FIV aşısı 2017'de ABD/Kanada pazarından çekildi ve WSAVA 2024'te de önerilmiyor[4]. Sebep: aşı kediyi FIV-Ab pozitif yapar ve SNAP testinden ayırt etmek imkânsız hale gelir (gerçek enfeksiyon mu, aşıdan mı bilinemez). Türkiye'de hâlâ bulunan ürünler için aynı tartışma geçerli.

Önerilmeyen aşılar:

5. FISS — Kediye Özel Kritik Risk

Bu bölüm kedide aşı uygulamasının en önemli güvenlik konusu. FISS (Feline Injection-Site Sarcoma), aşı enjeksiyonu yerinde nadir ama yüksek malignite potansiyelli yumuşak doku sarkomudur.

İnsidans

ABCD 2024 derlemesi: ABD'de 1-4/10.000 aşılama, İngiltere'de 1/16.000-50.000. Eski ABD verisi 1/1.000'e kadar çıkmıştı[2]. Nadir ama önemli — çünkü ortaya çıktığında prognozu kötüdür.

VAFSTF Distal-Limb 3-2-1 Kuralı

Vaccine-Associated Feline Sarcoma Task Force, eski "interskapular bölgeye aşı" pratiğini terk etti. Artık uygulama yerleri distal ekstremitelere alınır — çünkü FISS gelişirse amputasyon ile küratif tedavi mümkündür (5 cm faşial-plane margin ile). İnterskapuler sarkom ise rezeksiyonu çok zor.

ABCD 2024 ayrıca kuyruk aşılamasını pilot tolerans çalışmalarına dayanarak alternatif olarak değerlendirir — antikor yanıtı kıyaslanabilir[2].

FISS izlem kuralı (3-2-1)

Adjuvanted vs Non-Adjuvanted

ABCD 2024: "Adjuvanted inactivated aşılar, MLV veya rekombinant alternatiflere göre FISS gelişimiyle anlamlı olarak daha sık ilişkilidir"[2]. WSAVA ve ABCD non-adjuvanted / rekombinant aşıları tercih edilmesini önerir.

Purevax (Boehringer Ingelheim, vCP65 canarypox-vectored, non-adjuvanted) — tek non-adjuvanted feline rabies ürünü. 1-yıllık (birincil) ve 3-yıllık (re-vaksinasyon) formları mevcut. İmmüniteye başlangıç 4 hafta[6].

6. Yavru Kedi Aşı Takvimi — Adım Adım

7. FeLV Aşısı — Test Önce, Aşı Sonra

FeLV (Feline Leukemia Virus) aşısı için kritik bir kural: aşı yapılmadan önce kedi FeLV antijen testine tabi tutulmalıdır. AAFP 2020 Retrovirus Testing Guidelines[4] tüm kedileri sahiplenildiğinde ve ilk FeLV aşısından önce test etmeyi önerir.

• FeLV antijen pozitif kedi: Aşı koruma sağlamaz; sahibi enfekte kediyi yönetmeli (multi-cat household için ayırma, düzenli kontroller, beslenme/destek)
• Negatif kedi: Aşı önerilir, özellikle outdoor erişim varsa yıllık
• Kombine SNAP testi: FeLV antijen + FIV antikoru standart paket

Türkiye epidemiyoloji — özel not

Korkulu ve ark. 2024 (Animals): Ankara'da 550 kediden 112'sinde (%20,36) endojen FeLV (enFeLV) genotipi tespit edildi; ancak egzojen FeLV antijen pozitifliği saptanmadı[7]. Bu, Türkiye için ABD ve Batı Avrupa'dan farklı bir epidemiyolojik tablo — egzojen FeLV prevalansı düşük olabilir. Bireysel klinik karar yaşam tarzı + lokal epidemiyoloji + veteriner görüşü ile birlikte verilir.

FIV Türkiye'de daha yüksek prevalanslı: Yilmaz ve ark. 2000 (JFMS) İstanbul'da 103 kedide FIV seroprevalansı %22,3 raporladı; sonraki retrospektif çalışmalar %11 (%6-16 CI) civarı buldu[8]. Outdoor erişim ve kısırlaştırılmamış erkek olma ana risk faktörleri.

8. Yetişkin Kedi Booster — Yıllık vs 3 Yılda Bir

9. Türkiye'de Yasal Çerçeve — Kedi Kuduz Aşısı

Türkiye Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kuduz Profilaksi Rehberi, kedi maruziyetlerinin (özellikle ısırma/tırmalama) kuduz açısından her zaman değerlendirilmesini öngörür. Sokak kedileri ve bilinmeyen kaynaklı kedilerle teması olan kişilerde post-exposure prophylaxis (PEP) protokolü vardır[9].

İhraç işlemi

AB'ye veya benzeri ülkelere kedi götürürken[10]:

• Mikroçip + güncel kuduz aşısı (son 12 ay içinde uygulanmış)
• FAVN titre testi ≥0,5 IU/mL — AB onaylı laboratuvar
• FAVN aşıdan en az 30 gün sonra; seyahatten en az 3 ay önce
• 3-yıllık etiketli Purevax kuduz ürünü kabul edilir (son 12 ay içinde uygulanmış olmak şartıyla)

10. Özel Durumlar

Gebe kedi

WSAVA 2024 + AAFP 2020: Gebe kedilerde MLV aşıdan kaçınılır. Killed (inactivated) form fayda riskten ağırsa kullanılabilir. İdeali: çiftleşme öncesi tüm core aşılar güncel.

FIV+ ve FeLV+ kediler

İmmünocompromized kedilerde:

• Mümkünse killed (inactivated) ürünler tercih edilir
• FeLV pozitif kediye FeLV aşısı yapmak faydasızdır — zaten enfekte[4]
• MLV aşılar teorik risk taşır; veteriner gözetimi şart

Yaşlı kedi (10+ yaş)

AAFP 2021 Senior Care Guidelines: "İmmünosenesans nedeniyle daha az sık aşılama önerilmez ve ömür boyu aşı geçmişi olan kedilerde daha sık aşılama gereksizdir"[11]. Bireysel risk-bazlı protokol önerilir.

İç-mekan kedisi

Çok yaygın yanılgı: "Hiç dışarı çıkmıyor, aşıya gerek yok." Bilimsel gerçek:

• FPV ayakkabı/giysi ile eve taşınır, çevrede aylarca canlı
• FHV-1 / FCV aerosol + fomite bulaşıcıdır — komşu evden gelebilir
• Kuduz Türkiye'de yasal zorunluluk — iç-mekan veya dış-mekan farketmez
• Eve giren ziyaretçi, başka kedi (geçici barınak) veya açık pencere → maruziyet riski

Sokaktan alınan kedi

Aşı geçmişi belirsizse:

1. İlk hafta — FeLV/FIV testi (SNAP)
2. Test negatifse — tam yavru protokolü uygulanır (FVRCP 3-4 hafta arayla, 16+ hafta son doz)
3. Kuduz aşısı yasal — 12 hafta+
4. Mikroçip ve PETBİS kaydı şart
5. Yetişkin sokak kedisinde MDA olmadığı için 2-3 doz seri 3 hafta arayla yeterli olabilir

11. Mitler vs Bilimsel Kanıt

Mit 1: "Hiç dışarı çıkmayan kediye aşı gereksiz."
Yanlış. FPV çevrede stabil, ayakkabıyla eve gelir; FHV/FCV neredeyse her yerde mevcut; kuduz Türkiye'de iç-mekan / dış-mekan ayrımı gözetmeden yasal zorunluluk.

Mit 2: "Yıllık tüm aşılar gerekli."
AAFP 2020 düşük/orta risk kedide FVRCP'i 3 yılda bir yapar. "Yıllık tüm aşı" eski protokol; kuduz Türkiye'de yıllık yasal zorunluluk olduğu için tek istisna.

Mit 3: "Hamile kediye aşı yapılır."
Yanlış — özellikle MLV. Gebe kediye MLV aşı yapılmaz; killed form fayda-risk dengesinde dikkatli kullanılabilir.

Mit 4: "FIP aşısı koruyucudur."
Şüpheli. AAFP 2020 önermez — efektivite tartışmalı, serotip uyumsuzluğu var, etiket yaşı (16 hafta) doğal maruziyetten sonra.

Mit 5: "Aşıdan sonra interskapular kitle normal."
Yanlış ve TEHLİKELİ. FISS izlem 3-2-1 kuralı: 3 aydan uzun, 2 cm üstü, 1 ay sonrasında büyüyen herhangi bir kitle biyopsi gerektirir.

12. Sıkça Sorulan Sorular

Soru 1: Kedi aşı takvimi 2026 için en güncel kılavuz hangisi?
AAFP/AAHA 2020 Feline Vaccination Guidelines (Stone ve ark., J Feline Med Surg 22:813-830) Kuzey Amerika altın standardı; WSAVA 2024 (Squires ve ark., J Small Anim Pract 65:277-316) global referans; ABCD Europe 2024 hastalık-spesifik kılavuzları Avrupa için. Türkiye'de bu üçü + T.C. Kuduz Yönetmeliği birlikte uygulanır.

Soru 2: Üçlü karma (FVRCP) ile dörtlü karma arasındaki fark nedir?
FVRCP = FPV + FHV-1 + FCV. Dörtlü karma genelde FVRCP + FeLV (veya + Chlamydia). FeLV antijen testi negatif olmalı önce.

Soru 3: Kediye Purevax mı yoksa normal kuduz aşısı mı?
ABCD ve WSAVA non-adjuvanted (Purevax recombinant) ürünleri öneriyor — FISS riski daha düşük teorik olarak. Klasik adjuvanted kuduz aşıları da geçerli ancak FISS-tarihçesi olan kedi veya hassas vakalarda Purevax tercih edilir.

Soru 4: Aşıdan sonra kedimde kitle oluştu, ne yapayım?
Tarih ve ölçü ile takip edin. 3-2-1 kuralı: 3 aydan uzun süredir mevcut OR 2 cm üzeri OR 1 ay sonra büyüyen → biyopsi şart. Erken tanı + amputasyon FISS'te küratif olabilir.

Soru 5: Yavru kedi dışarı ne zaman çıkarılabilir?
Tam aşı serisinin son dozu (16+ hafta) sonrası 1-2 hafta beklemek standart. Erken kontrollü sosyalleşme (aşılı bilinen kediler ile ev içinde) faydalıdır ama yüksek-maruziyet ortamından (multi-cat household, kedi pansiyonu) kaçınılır.

Soru 6: FeLV aşısı öncesi neden test gerekli?
FeLV antijen pozitif kediye aşı yapmak faydasızdır — kedi zaten enfekte. Test ile pozitif kedi belirlenip uygun yönetim (ayırma, takip) yapılır. AAFP 2020 Retrovirus Guidelines tüm kediye ilk FeLV aşısı öncesi test öneriyor.

Soru 7: Kedi aşı ücretleri Türkiye'de ne kadar?
Veteriner hekimler odalarının 2026 tarifelerine göre kedi karma aşısı için asgari tutar İstanbul'da 1.750 TL, Ankara'da 1.900 TL; kuduz aşısı için İstanbul'da 1.450 TL, Ankara'da 1.250 TL'dir (KDV dahil, tek uygulama). Klinikler tarifenin üzerinde fiyat uygulayabilir ve muayene ayrıca eklenebilir. Kaynaklar ve ayrıntılar için kedi aşı fiyatları rehberimize bakın. Belediye kampanyalarının kapsamı yere göre değişir.

Soru 8: Türkiye'de gerçekten FeLV var mı?
Egzojen FeLV antijen pozitifliği Türkiye'de düşük; Korkulu 2024 (Animals) 550 Ankara kedisinde sıfır egzojen FeLV antijen pozitifliği bildirdi. Ancak endojen FeLV (enFeLV) %20 oranında dolaşımda. FIV ise Türkiye'de yüksek prevalanslı (%11-22). FeLV aşı kararı bireysel yaşam tarzı + lokal epidemiyoloji + veteriner görüşü ile verilir.

Soru 9: İki kedim var, birinin aşı yapmasak olmaz mı?
Olmaz — sürü bağışıklığı için ikisi de aşılı olmalı. Aşısız kedi diğer kediye virüs taşıyıcı olabilir. Multi-cat household'da FVRCP yıllık önerilir.

Soru 10: Yaşlı kedimi artık aşılamasam olur mu?
AAFP 2021 Senior Care Guidelines'a göre yaş tek başına aşı durdurma sebebi değil. Bireysel risk değerlendirmesi (sağlık durumu, yaşam tarzı, geçmiş aşı yanıtı) + opsiyonel titre testi ile karar verilir. Yaşlı kedide bağışıklık yanıtı amplitüdü azalmış olabilir ama korumanın faydası teorik riski geçer.